Hồ thanh khoản là gì và nó hoạt động như thế nào

Hello những người anh em thiện lành Vậy là sau khoảng 2 tháng chờ đợi cuối cùng thì DRK cũng chuẩn bị trình làng DRKswap với hàng loạt tính năng xịn xò rồi.

DRK Swap

Với DRKswap, anh em có thể kiếm tiền bằng việc trade hoặc đơn giản hơn là thu phí từ việc “Cung cấp tính thanh khoản” cho ứng dụng này cũng như thường xuyên bắt gặp khái niệm “Hồ thanh khoản” hay “nhóm thanh khoản” (Liquidity Pools)

Vậy hồ thanh khoản (Mình sẽ viết tắt là HTK nhé) là gì? nó hoạt động như thế nào? tại sao HTK lại quan trọng đối với DEFI ?

Ngoài ra, sự khác biệt giữa các nhóm thanh khoản trên các giao thức khác nhau như Uniswap, Balancer hoặc Curve và DRK là gì? ae mình sẽ cùng tìm hiểu ở bài viết này nhé 😉

Và trước khi đi vào thêm chi tiết thì vẫn như thường lệ ” Tất cả chỉ vì mục đích thông tin và không được xem là lời khuyên đầu tư. Nếu ae nhận được giá trị ở trong bài viết này thì vui lòng like, share trang để giúp trang được tiếp tục phát triển”

Chân thành cảm ơn Ae 😊!!!

I. Hồ thanh khoản là gì

Về bản chất, hồ thanh khoản là nhóm những mã thông báo được khóa trong một hợp đồng thông minh. Chúng được sử dụng để tạo điều kiện giao dịch “Nhanh” bằng cách cung cấp thanh khoản và được sử dụng rộng rãi bởi một số sàn giao dịch phi tập trung hay còn gọi là DEX.

Một trong những dự án đầu tiên giới thiệu về hồ thanh khoản là Bancor, nhưng chúng đã được Uniswap phổ biến rộng rãi.

Tại sao khi Defi xuất hiện lại cần đến sự có mặt của hồ thanh khoản ?

Vì hồ thanh khoản gắn liền với khái niệm về các sàn DEX “Swap” nên ae hãy hình dung nguyên lí hoạt động của các sàn giao dịch tập trung (CEX) trước đã nhé 😀

Nếu ae quen thuộc với bất kỳ sàn giao dịch tiền điện tử tiêu chuẩn nào như Coinbase hoặc Binance, ae có thể thấy rằng giao dịch của họ dựa trên mô hình “sổ lệnh”. Đây cũng là cách thức hoạt động của các sàn chứng khoán truyền thống như NYSE hay Nasdaq….

Trong mô hình sổ lệnh này, người mua và người bán đến với nhau và khớp lệnh. Người mua (buy order) hay còn gọi là “người trả giá” cố gắng mua một đồng coin nhất định với giá thấp nhất có thể trong khi người bán (sell order) cố gắng bán với giá càng cao càng tốt.

Để giao dịch diễn ra hoàn tất, cả người mua và người bán phải hội tụ về giá cả. Điều này có thể xảy ra khi người mua đặt giá mua cao hơn hoặc người bán giảm giá của họ.

Nhưng tại sao không làm “mô hình sổ lệnh” trên sàn giao dịch phi tập trung (DEX) ??

Câu trả lời là được nhưng tốn kém + khớp lệnh chậm => trải nghiệm của người dùng sẽ cực tệ. Bởi vì sao ?

Thứ nhất: Mô hình sổ lệnh được tạo ra và vận hành bởi một hoặc nhiều nhà tạo lập thị trường (Maket makers)

Thường thì trong sổ lệnh có những lệnh của bot auto mua-bán và có cả lệnh của người dùng hoặc thậm chí là của những người tạo lập thị trường (maket makers) từ đó tạo ra volume giao dịch và mức giá “hợp lí” để người mua – bán căn cứ vào đó khớp lệnh.

Nếu không có các nhà tạo lập thị trường, một sàn giao dịch trở nên kém thanh khoản ngay lập tức và nó không thể sử dụng được đối với người dùng bình thường. 

Trên hết, các nhà tạo lập thị trường thường theo dõi giá hiện tại của một đồng coin bằng cách liên tục thay đổi giá của chúng để nhận được phần lợi nhuận chênh lệch.

Người mua và người bán thường có hành vi “thay đổi” mức giá mua hoặc bán của mình nhất là khi giá đồng coin đó thay đổi dẫn đến một lượng lớn “Lệnh giao dịch” được gửi đến máy chủ của sàn giao dịch để “Xử lí”

Thứ hai: CEX = Sàn giao dịch tập trung và hoạt động bằng “cơm” còn DEX = sàn giao dịch phi tập trung hoạt động “auto” thông qua hợp đồng thông minh

Nếu xây mô hình số lệnh trên DEX => toàn bộ lệnh giao dịch sẽ được xử lí bởi hợp đồng thông minh => tốn nhiều phí gas

Thứ 3: Phần lớn những ứng dụng DEFI ae thấy ở thời điểm hiện tại đều được xây dựng bằng hợp đồng thông minh trên nền tảng của ETH và DEX cũng không ngoại lệ

Ethereum với thông lượng hiện tại khoảng 12-15 giao dịch mỗi giây và thời gian khối từ 10-19 giây thực sự không phải là một lựa chọn khả thi cho việc giao dịch và xử lí những lệnh buy – sell (chưa kể những lúc nghẽn mạng)

Từ việc tốc độ giao dịch + phí giao dịch sẽ cao => chủ sàn toang + Maket maker toang + user toang nốt

Nhưng kể cả có xây mô hình sổ lệnh trên CEX hay trên DEX thì điều gì sẽ xảy ra nếu không có ai sẵn sàng khớp lệnh của ae ở mức giá hợp lý? Điều gì sẽ xảy ra nếu không có đủ số coin ae muốn mua? Chính xác, giao dịch sẽ không được hoàn thành và lúc này thì cần phải có một giải pháp nào đó mà

  1. Trao đổi, giao dịch phải diễn ra thật nhanh chóng
  2. Bao thanh khoản
  3. Phí giao dịch cũng phải rẻ nữa

Và lúc này ý tưởng về “hồ thanh khoản” được hình thành. Cơ bản thì HTK là những nhóm tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch bằng cách luôn sẵn lòng mua hoặc bán một tài sản, một đồng coin cụ thể.

Bằng cách đó, họ cung cấp tính thanh khoản sẵn có (như một cái quỹ ấy), vì vậy người mua và người bán luôn có thể giao dịch, trao đổi coin của họ mà không phải đợi người thứ 3 xuất hiện để “Khớp lệnh”.

Ngược lại những người góp tiền vào để cung cấp tính thanh khoản sẽ nhận được phí giao dịch (thường là 0.3%/lệnh giao dịch).

II. Hồ thanh khoản hoạt động như thế nào ?

Ok, như vậy ae đã hiểu tại sao chúng ta cần các hồ thanh khoản trong tài chính phi tập trung, hãy xem chúng thực sự hoạt động như thế nào.

Ở dạng cơ bản, một nhóm thanh khoản duy nhất chứa 2 mã thông báo và mỗi nhóm tạo ra một thị trường mới cho cặp mã thông báo cụ thể đó. DAI / ETH có thể là một ví dụ điển hình về nhóm thanh khoản phổ biến trên Uniswap.

Khi một nhóm mới được tạo, nhà cung cấp thanh khoản đầu tiên là nhà cung cấp đặt giá ban đầu của tài sản trong nhóm. Nhà cung cấp thanh khoản được khuyến khích cung cấp giá trị bằng nhau của cả hai mã thông báo cho nhóm.

Nếu giá ban đầu của các mã thông báo trong nhóm chênh lệch với giá thị trường toàn cầu hiện tại, nó tạo ra cơ hội chênh lệch giá tức thì có thể dẫn đến mất vốn cho nhà cung cấp thanh khoản.

Khái niệm cung cấp mã thông báo theo tỷ lệ chính xác này vẫn giống nhau đối với tất cả các nhà cung cấp thanh khoản khác sẵn sàng bổ sung thêm tiền vào nhóm sau này.

Khi thanh khoản được cung cấp cho một nhóm, nhà cung cấp thanh khoản (LP) nhận được các mã thông báo đặc biệt được gọi là mã thông báo LP tương ứng với lượng thanh khoản mà họ cung cấp cho nhóm.

Khi giao dịch được hỗ trợ bởi nhóm, phí 0,3% được phân bổ theo tỷ lệ giữa tất cả những người nắm giữ mã thông báo LP.

Nếu nhà cung cấp thanh khoản muốn lấy lại thanh khoản cơ bản của họ, cộng với bất kỳ khoản phí tích lũy nào, họ phải đốt mã thông báo LP của mình.

Mỗi giao dịch hoán đổi mã thông báo mà một nhóm thanh khoản tạo điều kiện dẫn đến việc điều chỉnh giá theo thuật toán định giá xác định. 

Cơ chế này còn được gọi là bộ tạo thị trường tự động (AMM) và các nhóm thanh khoản trên các giao thức khác nhau có thể sử dụng một thuật toán hơi khác.

Các nhóm thanh khoản cơ bản như được Uniswap sử dụng sử dụng thuật toán tạo thị trường sản phẩm không đổi để đảm bảo rằng sản phẩm của số lượng của 2 mã thông báo được cung cấp luôn giữ nguyên.

Trên hết, do thuật toán, một nhóm luôn có thể cung cấp tính thanh khoản, bất kể giao dịch lớn đến mức nào. Lý do chính cho điều này là thuật toán tiệm cận làm tăng giá của mã thông báo khi số lượng mong muốn tăng lên.

Bài toán đằng sau nhà tạo lập thị trường sản phẩm không đổi khá thú vị, nhưng để đảm bảo bài viết này không quá dài, mình sẽ để dành cho một lần khác.

Điều rút ra chính ở đây là tỷ lệ mã thông báo trong nhóm quyết định giá, vì vậy, nếu ai đó, giả sử mua ETH từ nhóm DAI / ETH, họ sẽ giảm nguồn cung ETH và thêm nguồn cung DAI > dẫn đến tăng giá ETH và giảm giá DAI.

Giá dao động bao nhiêu tùy thuộc vào quy mô giao dịch, tỷ lệ với quy mô của hồ thanh khoản. Nhóm càng lớn so với giao dịch thì tác động giá hay còn gọi là trượt giá càng ít xảy ra, vì vậy các nhóm lớn có thể đáp ứng các giao dịch lớn hơn mà không cần di chuyển giá quá nhiều.

Bởi vì các nhóm thanh khoản lớn hơn tạo ra ít trượt giá hơn và dẫn đến trải nghiệm giao dịch tốt hơn, một số giao thức như Balancer bắt đầu khuyến khích các nhà cung cấp thanh khoản bằng các mã thông báo bổ sung để cung cấp thanh khoản cho các nhóm nhất định. Quá trình này được gọi là khai thác thanh khoản (farming)

Các khái niệm đằng sau nhóm thanh khoản và tạo thị trường tự động khá đơn giản nhưng cực kỳ mạnh mẽ vì chúng ta không cần phải có sổ đặt hàng tập trung nữa và chúng ta không phải phụ thuộc vào các nhà tạo lập thị trường bên ngoài để liên tục cung cấp thanh khoản cho một sàn giao dịch.

III. Các nhóm thanh khoản khác nhau

Các nhóm thanh khoản mà mình vừa mô tả được Uniswap sử dụng và chúng là dạng cơ bản nhất của các nhóm thanh khoản. Các dự án khác lặp lại khái niệm này và đưa ra một vài ý tưởng thú vị.

Ví dụ như Curve, nhận ra rằng cơ chế tạo thị trường tự động đằng sau Uniswap không hoạt động rất tốt đối với các tài sản phải có giá rất giống nhau, chẳng hạn như đồng tiền ổn định hoặc các hương vị khác nhau của cùng một loại tiền, như wETH và sETH. Curve pool, bằng cách triển khai một thuật toán hơi khác, có thể cung cấp phí thấp hơn và trượt giá thấp hơn khi trao đổi các mã thông báo này.

Ý tưởng khác cho các nhóm thanh khoản khác nhau đến từ Balancer nhận ra rằng chúng ta không phải giới hạn bản thân chỉ có 2 tài sản trong một nhóm và trên thực tế, Balancer cho phép có tới 8 mã thông báo trong một nhóm thanh khoản duy nhất.

IV. Rủi ro của các nhóm thanh khoản

Và tất nhiên, giống như mọi thứ trong DeFi, ae phải nhớ về những rủi ro tiềm ẩn. Bên cạnh các rủi ro DeFi tiêu chuẩn như lỗi hợp đồng thông minh, khóa quản trị và rủi ro hệ thống,… phải nhắc thêm 2 rủi ro mới đó là mất mát vĩnh viễn (Impermanent loss) và hack nhóm thanh khoản.

Với khả năng hack được nhóm thanh khoản thì khó xảy ra với Drkswap vì hợp đồng thông minh của DRK nó nằm sâu tầng lõi ok rồi, còn rủi ro mất mát vĩnh viễn (Impermanent loss) thì DRKswap nó có thêm tính năng stoploss khá hay. Mình sẽ đề cập đến ở bài viết sau khi DRKswap ra mắt nhé 😉

V. Kết luận

Như vậy là ae mình vừa reveiw qua về khái niệm hồ thanh khoản. Hi vọng ae có được những góc nhìn cơ bản về nó trong Defi để hiểu sâu hơn khi Drkswap ra mắt. hẹn gặp lại ae trong những bài viết sắp tới nhé

👉 Kênh Support BGC Miền Bắc https://t.me/bgcdoangia
👉 Văn Phòng Hỗ Trợ Trực Tiếp: 241 Xuân Thủy – Cầu Giấy – Hà Nội


BGC Miền Bắc
Trân Trọng !!!

Comments (No)

Leave a Reply